• persembe@persembe.com

KAOSU ANLAMLANDIRMAK

Daha İyi Bir Dünya İçin Daha İyi Bir Ekonomi
Ekim 2025
Making Sense of Chaos: A Better Economics for a Better World
448 sayfa
Çevirmen: Müzeyyen Hilal Sarı

Büyük küresel sorunlara odaklı bilimsel çevrimiçi yayın Our World in Data’nın (OWID) kurucusu Max Roser’ın, kitaba ilişkin yazısında vurguladığı gibi, “Doyne Farmer, teknolojik değişim konusunda dünyanın önde gelen düşünürlerindendir. On yıllardır dünyanın yarın nereye gideceğini görmek için bugünün verilerini nasıl anlamlandırabileceğimiz sorusuna odaklanmıştır. Bu harika kitap, bu içgörüleri ekonomiye uygulayarak, çevresel sürdürülebilirlik ve dünyanın dört bir yanındaki insanların refahı ve zenginliği gibi büyük küresel sorunları ele alıyor.”

Hızlanan teknolojinin ve küresel bağlantıların insanlık tarihinde hiç olmadığı kadar umut vaat ettiği ve tehlike arz ettiği, karmaşıklığın giderek arttığı bir çağda yaşıyoruz. Finansal krizlerin yanı sıra iklim değişikliği, otomasyon, artan eşitsizlik ve kutuplaşmayla ilgili sorunların tümü ekonomiden kaynaklanıyor ancak, standart ekonomik tahminler bizi yanıltıyor.

Doyne Farmer ve onun kaos ve karmaşıklık teorisi alanındaki öncü çalışmaları hakkında pek çok kitap yazıldı. Kaosu Anlamlandırmak, kendi sözleriyle ekonomiyi daha iyi yapmak için bir manifesto sunan ilk kitap. Bir bilim ve fikir öyküsünde Farmer, toplumun karşı karşıya olduğu ekonomik açmazları ele almak için bilimsel bir devrimden nasıl yararlanılacağını açıklamak için derin bilgisini yaşamından öykülerle birleştiriyor.

Büyük veri ve her zamankinden daha güçlü bilgisayarlar kullanarak, ilk kez karmaşık sistemler bilimini ekonomik faaliyetlere uygulayabilir ve küresel ekonominin gerçekçi modellerini oluşturabiliriz. Ortaya çıkan simülasyonlar ve gözlemlediğimiz ortaya çıkan davranışlar, karmaşıklık ekonomisinin temel taşını oluşturuyor. Farmer’a göre bu yeni bilim, fikirleri test etmemize ve önemli ölçüde daha iyi ekonomik tahminler yapmamıza ve nihayetinde daha iyi bir dünya yaratmamıza olanak tanıyacak.

İÇİNDEKİLER

BÖLÜM 1: KARMAŞIKLIK EKONOMİSİ NEDİR?

1. Karmaşık/Kompleks Sistem Nedir?
2. Ekonomi Karmaşık Bir Sistemdir
3. Medeniyetin Metabolizmasını Anlamak
4. Simulasyonlar Ekonomiyi Anlamamıza Nasıl Yardımcı Olur?

BÖLÜM 2: STANDART EKONOMİ YERİNE KARMAŞIKLIK EKONOMİSİ

5. Standart Ekonominin Çok Kısa Bir Özeti
6. Belirsiz ve Karmaşık Bir Ekonomiyi Modellemek
7. Ekonomi Neden Her Zaman Değişim Halinde?

BÖLÜM 3: FİNANSAL SİSTEM

8. Verimsiz Piyasalar
9. Kendi Kendini Yönlendiren Piyasa
10. Finansın Ekolojisi ve Evrimi
11. Kredinin Finansal Türbülansa Neden Oluşu

BÖLÜM 4: İKLİM EKONOMİSİ

12. Hava Olaylarını Ve İklimi Tahmin Etmeyi Nasıl Öğrendik?
13. İklim Ekonomisi Ve Teknolojik İlerleme

BÖLÜM 5: DAHA İYİ BİR GELECEK İÇİN MODELLEME

14. Büyük Sorunlarımızdan Bazılarını Çözmek İçin Bir Kılavuz
15. Engelleri Ortadan Kaldırmak
16. Bilinçli Bir Medeniyete Dönüşmek

KİTAPTAN BİR ALINTI

Ana akım iktissat teorisinin ikinci sütunu denge (eşitlik) ilkesidir. Bu fikrin uzun geçmişi, on dokuzuncu yüzyıi Fransızmatematiksel iktisatçısı Leon Walras’ın Paris Borsası’nda hisse senetlerinin alım satımına dayalı bir fiyat oluşumu teorisi geliştirmesine dayanır. O günlerde bir müzayedeci, bir hisse senedi için bir fiyat önerir ve odadaki tüccarlara bu fiyattan kaç hissenin alınığp satılmasının teklif edildiğini sorardı. Eğer talep fazlası varsa müzayedeci fiyatı yükseltir, arz fazlası varsa düşürürdü. Müzayedeci, talep arzla eşleşene kadar tüccarları yoklamaya devam eder, bu noktada duru ve işlemler nihai fiyat üzerinden gerçekleşirdi. Walras, fiziğe benzer şekilde, arzın taleple eşleştiği durumu denge olarak adlandırdı.